 |
| Geopoliticus Child Watching the Birth of the New Man 1943 Σαλβατορ Νταλι |
"ΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ»του Χαιντεγκερ ασχολείται κυρίως με τη φύση του «είναι» και ειδικότερα με το τι σημαίνει να είναι κανείς ανθρώπινο ον. Γι’ αυτό τον λόγο έπλασε τον όρο Dasein, δηλ.«Η εδώ-ύπαρξη») .
Υπαρξη η οποία είναι ο εαυτός μας – το ανθρώπινο άτομο, προσδιορισμένο από τη γέννηση του και διαμορφωμένο από τις επιλογές του· μια ύπαρξη με παρελθόν και μέλλον, με περιορισμούς και με ελπίδες· μια ύπαρξη που μπορεί να δείξει χαρακτήρα.
Το Dasein έρχεται αντιμέτωπο με τη γνώση πως η ζωή είναι περιορισμένη με μόνη τη βεβαιότητα του θανάτου, καθώς επίσης και με τη ροή της ζωής, με καταστάσεις που διαρκώς αλλάζουν και απαιτούν απόφαση και επιλογή. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να κοιτάξουμε κατάματα το μέλλον μας και, απουσία του Θεού, να καθορίσουμε το νόημα της ύπαρξης μας. Αυτή είναι η πρόκληση που ετέθη από τον Νίτσε, το να ζήσουμε σε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχει πια Θεός, έναν κόσμο που αρμενίζει ελεύθερος από τα λεπτά σχοινιά που αρχικά τον έδεναν με ασφάλεια σε μια αίσθηση απόλυτου νοήματος και σκοπού
Το Dasein έρχεται αντιμέτωπο με τη γνώση πως η ζωή είναι περιορισμένη με μόνη τη βεβαιότητα του θανάτου, καθώς επίσης και με τη ροή της ζωής, με καταστάσεις που διαρκώς αλλάζουν και απαιτούν απόφαση και επιλογή. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να κοιτάξουμε κατάματα το μέλλον μας και, απουσία του Θεού, να καθορίσουμε το νόημα της ύπαρξης μας. Αυτή είναι η πρόκληση που ετέθη από τον Νίτσε, το να ζήσουμε σε έναν κόσμο όπου δεν υπάρχει πια Θεός, έναν κόσμο που αρμενίζει ελεύθερος από τα λεπτά σχοινιά που αρχικά τον έδεναν με ασφάλεια σε μια αίσθηση απόλυτου νοήματος και σκοπού
Αναγνωρίζει πως η ανθρώπινη ύπαρξη είναι ενσωματωμένη στο χρόνο – μάλιστα, είμαστε ενσάρκωση του χρόνου, ζούμε με το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και αυτά καθορίζουν το ποιοι είμαστε. Βρισκόμαστε στη διαδικασία της κίνησης προς το μέλλον και η ζωή μας διαμορφώνεται από τις επιλογές μας. Μας καθορίζουν επίσης εξίσου οι περιστάσεις μέσα στις οποίες βρεθήκαμε με τη γέννηση μας.
Ξαναδιαβάζοντας σήμερα το «Είναι και Χρόνος», θα διόρθωνα μόνο μια μικρή αλλά σημαντική πλευρά του παλιού μου κειμένου: το Dasein δεν είναι απλώς «ο άνθρωπος» ή «ο εαυτός μας». Είναι η ύπαρξη που έχει τη δυνατότητα να θέτει το ίδιο το ερώτημα του Είναι. Δεν είμαστε απλώς μέσα στον χρόνο· υπάρχουμε ως χρόνος: κουβαλάμε ένα παρελθόν που δεν επιλέξαμε, ζούμε ένα παρόν που διαμορφώνουμε και προβαλλόμαστε συνεχώς προς ένα μέλλον γεμάτο δυνατότητες.
ΑπάντησηΔιαγραφήΑυτό που δεν επιλέξαμε και αυτό που μπορούμε να γίνουμε
ΑπάντησηΔιαγραφήΊσως εδώ βρίσκεται και η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της σκέψης του Χάιντεγκερ. Δεν επιλέξαμε πού, πότε και μέσα σε ποιες συνθήκες γεννηθήκαμε. Είμαστε, με τη δική του έννοια, «ριγμένοι» μέσα σε έναν ήδη υπάρχοντα κόσμο. Όμως μέσα σε αυτές τις δεδομένες συνθήκες υπάρχουν δυνατότητες. Δεν επιλέγουμε την αφετηρία μας, μπορούμε όμως να συμμετέχουμε στην κατεύθυνση της πορείας μας. Και ίσως αυτό είναι ένα από τα βαθύτερα νοήματα της ελευθερίας.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη…
ΑπάντησηΔιαγραφήΤο 2018 δεν μπορούσα να φανταστώ πόσο επίκαιρο θα γινόταν αυτό το ερώτημα. Αν ο άνθρωπος είναι μια ύπαρξη που διαμορφώνεται μέσα στον χρόνο, μέσα από τη γνώση, τις επιλογές και τις δυνατότητές του, τι συμβαίνει όταν μια τεχνολογία αρχίζει να συμμετέχει στη σκέψη, στη μνήμη, στη γνώση και στις αποφάσεις του; Ίσως το επόμενο φιλοσοφικό ερώτημα δεν είναι μόνο «τι είναι ο άνθρωπος;», αλλά τι γίνεται ο άνθρωπος όταν αρχίζει να σκέφτεται μαζί με μια μηχανή;