 |
Η παλιά παγκόσμια τάξη αποσυντίθεται ραγδαία, σύμφωνα με τους διοργανωτές της Διάσκεψης του Μονάχου
Διοργανώνεται από το 1963, ετησίως τον μήνα Φεβρουάριο, στο Μόναχο της Γερμανίας, στο ξενοδοχείο Bayerischer Hof.
Όπως το 1938 οι παραχωρήσεις του Μονάχου στη ναζιστική Γερμανία στοιχειώνουν τις συνομιλίες το 2026 και δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου χρόνος για ψευδαισθήσεις.
Μόναχο, 13–15 Φεβρουαρίου 2026 — Η 62η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου (MSC)
Η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, με την πάροδο των δεκαετιών εξελίχθηκε σε κορυφαίο φόρουμ όπου ανώτερες πολιτικές, στρατιωτικές και διπλωματικές προσωπικότητες μπορούν να αντιμετωπίσουν προσωπικά τις παγκόσμιες προκλήσεις ασφάλειας.
Πάνω από 50 παγκόσμιοι ηγέτες θα συζητήσουν για έναν κόσμο «υπό καταστροφή».
Το Μόναχο έχει επανειλημμένα αποτελέσει σημείο καμπής στην παγκόσμια πολιτική. Ήταν εδώ, το 1938, που η Ευρώπη παρέδωσε την Τσεχοσλοβακία στον Χίτλερ,
το 2007 ο Πούτιν διακήρυξε μια πορεία προς την ντε φάκτο αποκατάσταση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και το 2022 η Δύση συζήτησε πώς να σταματήσει την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Φέτος, το Μόναχο μπορεί να γίνει και πάλι ορόσημο.
Πάνω από 50 παγκόσμιοι ηγέτες θα συζητήσουν για έναν κόσμο «υπό καταστροφή».
Το Μόναχο έχει επανειλημμένα αποτελέσει σημείο καμπής στην παγκόσμια πολιτική. Ήταν εδώ, το 1938, που η Ευρώπη παρέδωσε την Τσεχοσλοβακία στον Χίτλερ,
το 2007 ο Πούτιν διακήρυξε μια πορεία προς την ντε φάκτο αποκατάσταση της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και το 2022 η Δύση συζήτησε πώς να σταματήσει την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Φέτος, το Μόναχο μπορεί να γίνει και πάλι ορόσημο.
Ισως τελικα MSC να λειτουργεί ως κάτι περισσότερο από ένα απλό συνέδριο — είναι μια πλατφόρμα όπου δοκιμάζεται η στρατηγική, επαναβαθμονομούνται οι συμμαχίες και διαμορφώνονται αθόρυβα οι μελλοντικές πορείες, τόσο μέσω επίσημων συνεδριάσεων όσο και άτυπων συναντήσεων.
Το κύριο θέμα του MSC 2026 — «Υπό Καταστροφή»
Μαλλον υπάρχει η εκτίμηση ότι η διεθνής τάξη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο δεν διαβρώνεται πλέον αργά, αλλά αναδιαμορφώνεται ενεργά από τον πόλεμο, τη γεωπολιτική αντιπαλότητα, τον οικονομικό κατακερματισμό και την πολιτική πόλωση.
Η Ευρώπη βρίσκεται «εντελώς στο περιθώριο» των μεγάλων γεωπολιτικών εξελίξεων, την ώρα που η διεθνής σκηνή μετατρέπεται σε πεδίο άσκησης «πολιτική μπουλντόζας» από τους Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν.
Η διαπίστωση αυτή ανήκει στον πρόεδρο της Διάσκεψης Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, μιλώντας στο περιθώριο της φετινής διοργάνωσης, απέδωσε την αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής επιρροής πρωτίστως στην ίδια την Ευρώπη.
Όπως είπε, η Ευρωπη «απέτυχε να μιλήσει με μία φωνή» στα κρίσιμα ζητήματα της διεθνούς σκηνής.Το βασικό πρόβλημα, όπως το περιγράφει, δεν είναι μόνο οικονομικό ή στρατιωτικό. Είναι πολιτικό. Χωρίς κοινή στρατηγική και ενιαία φωνή, η Ευρώπη κινδυνεύει να παρακολουθεί τις εξελίξεις να διαμορφώνονται από άλλους — ακόμη και όταν διακυβεύεται το δικό της μέλλον.
Κατά τη διάρκεια τριών ημερών, το συνέδριο μετακινήθηκε από τη στρατηγική διάγνωση (Ημέρα 1), στην αντιπαράθεση με τις γεωπολιτικές πραγματικότητες (Ημέρα 2) και τέλος στον προβληματισμό για ένα ημιτελές μέλλον (Ημέρα 3).
ΗΜΕΡΑ 1 – Η ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΝΕΙ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟ
Στην έναρξη της διάσκεψης Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προειδοποίησε ότι η βασισμένη σε κανόνες διεθνής τάξη « δεν υπάρχει πλέον με αυτή τη μορφή ». Ο πόλεμος της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας, η μετατόπιση των παγκόσμιων σχέσεων δυνάμεων και η αβεβαιότητα σχετικά με τις μακροχρόνιες εγγυήσεις έχουν αλλάξει ριζικά το περιβάλλον ασφαλείας της Ευρώπης.
Ο Μερτς τόνισε ότι η διατλαντική συνεργασία παραμένει απαραίτητη, αλλά προειδοποιησε κατα του Ευρωπαικου εφησυχασμου
Η Ευρώπη πρέπει να ενισχύσει την πολιτική της συνοχή, τη βιομηχανική της βάση και τη στρατιωτική της ετοιμότητα. Το ΝΑΤΟ παραμένει κεντρικό, ωστόσο η Ευρώπη πρέπει να γίνει ένας πιο ικανός και αξιόπιστος παράγοντας εντός αυτού.
Το μήνυμά του καθόρισε την ημέρα: η ασφάλεια δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη — πρέπει να οικοδομηθεί.
Η Αμερικανίδα βουλευτής Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, μέλος της Επιτροπής Ενέργειας και Εμπορίου της Βουλής των Αντιπροσώπων, υπογράμμισε ότι σημαντικά τμήματα του πολιτικού φάσματος των ΗΠΑ παραμένουν προσηλωμένα στη συνεργασία και όχι στην απομόνωση.
« Πολλοί από εμάς είμαστε εδώ για να πούμε ότι είμαστε εδώ και έτοιμοι για το επόμενο κεφάλαιο. Όχι για να αφήσουμε τον κόσμο να στραφεί στην απομόνωση, αλλά για να εμβαθύνουμε τη συνεργασία μας σε μια μεγαλύτερη και ενισχυμένη δέσμευση για ακεραιότητα στις αξίες μας », είπε.
Η κλιματική και περιβαλλοντική ασφάλεια κατείχαν επίσης εξέχουσα θέση. Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, επιβεβαίωσε ότι οι υποεθνικοί παράγοντες των ΗΠΑ εξακολουθούν να θεωρούν την κλιματική πολιτική ως ζήτημα ασφάλειας.
« Η αποφασιστικότητά μας να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή είναι διαρκής και παραμένουμε ένας σταθερός, αξιόπιστος εταίρος σε αυτόν τον αγώνα », σημείωσε.
Πέρα από την κεντρική σκηνή, οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, ανώτεροι στρατιωτικοί ηγέτες και εκπρόσωποι διεθνών οργανισμών συγκέντρωσαν κοινές ανησυχίες: επιτάχυνση των αμυντικών επενδύσεων, ενίσχυση της βιομηχανικής ικανότητας και βελτίωση της ανθεκτικότητας έναντι υβριδικών απειλών, όπως οι κυβερνοεπιχειρήσεις, η παραπληροφόρηση και ο οικονομικός καταναγκασμός.
Η πρώτη μέρα δεν αφορούσε τόσο τους τίτλους όσο την ευθυγράμμιση.
ΗΜΕΡΑ 2 – ΙΣΧΥΣ, ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΕΝΤΑΣΕΙΣ
Η 2η ημέρα ξεκίνησε με έντονη εστίαση στις διατλαντικές σχέσεις, θέτοντας προσδοκίες για συνεργασία σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον. Η ατζέντα στη συνέχεια επεκτάθηκε σε σημαντικές περιοχές συγκρούσεων και αναδυόμενα στρατηγικά θέατρα, όπως η Ουκρανία, η Γάζα, το Σουδάν, η Αρκτική και η Ινδο-Ειρηνική περιοχή.
Ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, απευθύνθηκε στην ευρωπαϊκή κοινότητα άμυνας και ασφάλειας με μια ομιλία που συνδύαζε συμφιλιωτική γλώσσα με μια έντονη δομική κριτική.
Έδωσε έμφαση στην κοινή ιστορία, τον πολιτισμό και σε αυτό που περιέγραψε ως κοινό δυτικό πολιτισμό, τονίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν η Ευρώπη να είναι ισχυρή και ότι η μοίρα της Ευρώπης παραμένει άμεσα συνδεδεμένη με την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Ουσιαστικά, ο Ρούμπιο επικεντρώθηκε στην αναδιαμόρφωση της δυτικής συνεργασίας γύρω από την κυριαρχία, την αναγέννησ τηςβιομηχανίας και τη στρατιωτική ισχύ. Υποστήριξε ότι τα δυτικά κράτη είχαν βασιστεί υπερβολικά σε διεθνείς θεσμούς, ενώ οι ανταγωνιστές εδραίωναν την ισχύ και την ικανότητά τους.
Ένα σημαντικό μέρος των σχολίων του αφορούσε τη μαζική μετανάστευση, την οποία χαρακτήρισε ως πρόκληση για την κοινωνική συνοχή, την πολιτική σταθερότητα και την εθνική ασφάλεια. Η διακυβέρνηση της μετανάστευσης, κατά την άποψή του, δεν είναι ένα περιφερειακό εγχώριο ζήτημα, αλλά μια βασική στρατηγική ανησυχία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ρούμπιο δεν έκανε καμία ουσιαστική αναφορά στην Ουκρανία, τη δημοκρατία ή την εσωτερική πολιτική δυναμική στην Ευρώπη.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ακολούθησε με μία από τις πιο σημαντικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις της MSC 2026. Ζήτησε την εφαρμογή του άρθρου 42(7) της Συνθήκης ΕΕ — της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της Ένωσης.
« Η αμοιβαία άμυνα δεν είναι προαιρετική για την ΕΕ », δήλωσε. « Είναι υποχρέωση που απορρέει από τη Συνθήκη μας ».
Συχνά επισκιασμένο από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το Άρθρο 42(7) δεσμεύει τα κράτη μέλη της ΕΕ να παρέχουν βοήθεια και υποστήριξη σε περίπτωση επίθεσης σε άλλο μέλος. Τα σχόλιά της αντανακλούσαν την αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με την προβλεψιμότητα των εξωτερικών εγγυήσεων και σηματοδότησε μια μετατόπιση από τις αφηρημένες συζητήσεις για τη στρατηγική αυτονομία προς τη συγκεκριμένη ευθύνη και ετοιμότητα.
Ουσιαστικά, ο Ρούμπιο επικεντρώθηκε στην αναδιαμόρφωση της δυτικής συνεργασίας γύρω από την κυριαρχία, την αναγέννησ τηςβιομηχανίας και τη στρατιωτική ισχύ. Υποστήριξε ότι τα δυτικά κράτη είχαν βασιστεί υπερβολικά σε διεθνείς θεσμούς, ενώ οι ανταγωνιστές εδραίωναν την ισχύ και την ικανότητά τους.
Ένα σημαντικό μέρος των σχολίων του αφορούσε τη μαζική μετανάστευση, την οποία χαρακτήρισε ως πρόκληση για την κοινωνική συνοχή, την πολιτική σταθερότητα και την εθνική ασφάλεια. Η διακυβέρνηση της μετανάστευσης, κατά την άποψή του, δεν είναι ένα περιφερειακό εγχώριο ζήτημα, αλλά μια βασική στρατηγική ανησυχία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ρούμπιο δεν έκανε καμία ουσιαστική αναφορά στην Ουκρανία, τη δημοκρατία ή την εσωτερική πολιτική δυναμική στην Ευρώπη.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ακολούθησε με μία από τις πιο σημαντικές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις της MSC 2026. Ζήτησε την εφαρμογή του άρθρου 42(7) της Συνθήκης ΕΕ — της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της Ένωσης.
« Η αμοιβαία άμυνα δεν είναι προαιρετική για την ΕΕ », δήλωσε. « Είναι υποχρέωση που απορρέει από τη Συνθήκη μας ».
Συχνά επισκιασμένο από το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το Άρθρο 42(7) δεσμεύει τα κράτη μέλη της ΕΕ να παρέχουν βοήθεια και υποστήριξη σε περίπτωση επίθεσης σε άλλο μέλος. Τα σχόλιά της αντανακλούσαν την αυξανόμενη ανησυχία σχετικά με την προβλεψιμότητα των εξωτερικών εγγυήσεων και σηματοδότησε μια μετατόπιση από τις αφηρημένες συζητήσεις για τη στρατηγική αυτονομία προς τη συγκεκριμένη ευθύνη και ετοιμότητα.
Κιρ Στάρμερ: «Κοιμώμενος γίγαντας» η Ευρώπη – Πρέπει να περιοριστεί η υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Ο Βρετανός πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι η Ευρώπη πρέπει να περιορίσει την υπερβολική εξάρτηση από τις ΗΠΑ για την ασφάλειά της και να αποδεχτεί περισσότερα βάρη, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η δυτική συμμαχία πρέπει να «αναδιαμορφωθεί».
Δεν θα έλεγα γιγαντα την Ευρώπη κοιμωμένη πάντως σίγουρα εδω και δεκαετίες και εκφυλισμένη με μεγάλα ποσοστά ανεργίας φτώχειας δυσλειτουργίας δυσαρμονίας, μία Ευρώπη αμήχανη που δεν μπορεί να πάρει αποφάσεις, και πηγαίνει από ατέρμονα group σε Eurogroup, μία Ευρώπη αποτυχημένη.
Όταν η Ευρώπη ανοίγει το στόμα της, είναι για να χασμουρηθεί. Λέει… ο Φρανσουά Μιττεράν
Αργότερα, την ημέρα 2, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι επανέφερε τη συζήτηση στην πραγματικότητα του πολέμου. Περιγράφοντας τον Βλαντιμίρ Πούτιν ως « σκλάβο του πολέμου », ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη σύγκρουση μόνο βαθαίνει την καταστροφική της πορεία.
Η Ουκρανία, είπε, παραμένει έτοιμη για ειρήνη, αλλά μόνο με ακλόνητες εγγυήσεις ασφαλείας.
« Είμαστε έτοιμοι για μια συμφωνία που θα φέρει πραγματική ειρήνη. Όσο πιο δυνατοί είμαστε, τόσο πιο ρεαλιστική γίνεται η ειρήνη .»
Επέκρινε τις διπλωματικές συζητήσεις που επικεντρώνονται στις ουκρανικές παραχωρήσεις και όχι στη ρωσική λογοδοσία και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε διευθέτηση χωρίς αξιόπιστη αποτροπή θα ήταν εύθραυστη.
Πέρα από τις κύριες ομιλίες, η 2η Ημέρα ασχολήθηκε με ένα ευρύ φάσμα παγκόσμιων προκλήσεων, όπως η διαρκής υποστήριξη της Ουκρανίας, ο ρόλος της Κίνας στην εξελισσόμενη παγκόσμια τάξη, η ασφάλεια της Αρκτικής και η κυριαρχία της Γροιλανδίας, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, όπως η Γάζα και το Σουδάν, και οι δυναμικές Ινδίας-Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένων των σινο-ιαπωνικών σχέσεων
ΗΜΕΡΑ 3 – ΕΝΑ ΜΗ ΤΕΛΕΙΩΜΕΝΟ ΜΕΛΛΟΝ
Το τρίτο και τελευταίο μισό της ημέρας άλλαξε τον τόνο. Όπως πάντα, αποδείχθηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Όχι επειδή κατέληξε σε συμπεράσματα, αλλά επειδή έφερε στο φως αναπάντητα ερωτήματα.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στο μέλλον της Ευρώπης, την ευρωπαϊκή άμυνα, τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την οικονομία, το κράτος δικαίου και την ανθεκτικότητα της δημοκρατίας.
Μια σαφής κόκκινη γραμμή διέτρεχε αυτές τις συζητήσεις: Η Ευρώπη γνωρίζει ότι πρέπει να κάνει περισσότερα, αλλά εξακολουθεί να αγωνίζεται να ορίσει τι θέλει να γίνει.
Η Ουκρανία, είπε, παραμένει έτοιμη για ειρήνη, αλλά μόνο με ακλόνητες εγγυήσεις ασφαλείας.
« Είμαστε έτοιμοι για μια συμφωνία που θα φέρει πραγματική ειρήνη. Όσο πιο δυνατοί είμαστε, τόσο πιο ρεαλιστική γίνεται η ειρήνη .»
Επέκρινε τις διπλωματικές συζητήσεις που επικεντρώνονται στις ουκρανικές παραχωρήσεις και όχι στη ρωσική λογοδοσία και προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε διευθέτηση χωρίς αξιόπιστη αποτροπή θα ήταν εύθραυστη.
Πέρα από τις κύριες ομιλίες, η 2η Ημέρα ασχολήθηκε με ένα ευρύ φάσμα παγκόσμιων προκλήσεων, όπως η διαρκής υποστήριξη της Ουκρανίας, ο ρόλος της Κίνας στην εξελισσόμενη παγκόσμια τάξη, η ασφάλεια της Αρκτικής και η κυριαρχία της Γροιλανδίας, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, όπως η Γάζα και το Σουδάν, και οι δυναμικές Ινδίας-Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένων των σινο-ιαπωνικών σχέσεων
ΗΜΕΡΑ 3 – ΕΝΑ ΜΗ ΤΕΛΕΙΩΜΕΝΟ ΜΕΛΛΟΝ
Το τρίτο και τελευταίο μισό της ημέρας άλλαξε τον τόνο. Όπως πάντα, αποδείχθηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρον. Όχι επειδή κατέληξε σε συμπεράσματα, αλλά επειδή έφερε στο φως αναπάντητα ερωτήματα.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στο μέλλον της Ευρώπης, την ευρωπαϊκή άμυνα, τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την οικονομία, το κράτος δικαίου και την ανθεκτικότητα της δημοκρατίας.
Μια σαφής κόκκινη γραμμή διέτρεχε αυτές τις συζητήσεις: Η Ευρώπη γνωρίζει ότι πρέπει να κάνει περισσότερα, αλλά εξακολουθεί να αγωνίζεται να ορίσει τι θέλει να γίνει.
Έννοιες όπως ένας Ευρωπαϊκός Στρατός, μια πιο συντονισμένη ευρωπαϊκή άμυνα ή ένας ευρωπαϊκός πυλώνας του ΝΑΤΟ χρησιμοποιήθηκαν ευρέως.
Ωστόσο, όπως σημείωσε ανοιχτά ένα μέλος της επιτροπής, η Ευρώπη παραμένει πολύ καλύτερη στο να περιγράφει επιλογές παρά στο να συμφωνεί σε μορφή, κατεύθυνση ή πολιτικό τελικό στάδιο.
Με λίγα λόγια η αγουροξυπνημένη Ευρώπη δεν ξέρει τι θέλει, πως θα το πετύχει και πως θα διορθώσει τα τεράστια λάθη που έκανε εις βάρος των λαών της.
Πόσο ολοκληρωμένη πρέπει να είναι η ευρωπαϊκή άμυνα; Πού τελειώνει το ΝΑΤΟ και πού αρχίζει η ευρωπαϊκή αυτονομία; Και τελικά: πώς θέλει η Ευρώπη να δει τον εαυτό της ως στρατηγικό παράγοντα;
Ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Η MSC 2026 δεν προσέφερε ένα σχέδιο για μια νέα τάξη ασφαλείας. Αυτό που παρείχε ήταν οτι ολοι επιτελους καταλαβαν εστω και στο παρα πεντε οτι εκαναν τεραστια λαθη και σημερα κολλημενοι με την πλατη στον τοιχο αποφασισαν να βρουν λυσεις.
Η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες σηματοδοτούν τη συνεργασία, αλλά με επαναπροσδιορισμένους όρους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζει να αντιμετωπίζει την άμυνα ως υποχρέωση από συνθήκες. Η Ουκρανία επιμένει ότι η ειρήνη χωρίς ισχύ είναι ψευδαίσθηση.
Η διεθνής τάξη μπορεί να βρίσκεται υπό καταστροφή, αλλά ο διάδοχός της βρίσκεται ήδη υπό διαπραγμάτευση.
Συνοπτικα η MSC 2026 δεν έκλεισε κάποια συζήτηση. Κατέστησε σαφές ότι η πιο δύσκολη δουλειά βρίσκεται ακόμη μπροστά μας.
Πόσο ολοκληρωμένη πρέπει να είναι η ευρωπαϊκή άμυνα; Πού τελειώνει το ΝΑΤΟ και πού αρχίζει η ευρωπαϊκή αυτονομία; Και τελικά: πώς θέλει η Ευρώπη να δει τον εαυτό της ως στρατηγικό παράγοντα;
Ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Η MSC 2026 δεν προσέφερε ένα σχέδιο για μια νέα τάξη ασφαλείας. Αυτό που παρείχε ήταν οτι ολοι επιτελους καταλαβαν εστω και στο παρα πεντε οτι εκαναν τεραστια λαθη και σημερα κολλημενοι με την πλατη στον τοιχο αποφασισαν να βρουν λυσεις.
Η Ευρώπη αναγνωρίζει ότι πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες σηματοδοτούν τη συνεργασία, αλλά με επαναπροσδιορισμένους όρους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζει να αντιμετωπίζει την άμυνα ως υποχρέωση από συνθήκες. Η Ουκρανία επιμένει ότι η ειρήνη χωρίς ισχύ είναι ψευδαίσθηση.
Η διεθνής τάξη μπορεί να βρίσκεται υπό καταστροφή, αλλά ο διάδοχός της βρίσκεται ήδη υπό διαπραγμάτευση.
Συνοπτικα η MSC 2026 δεν έκλεισε κάποια συζήτηση. Κατέστησε σαφές ότι η πιο δύσκολη δουλειά βρίσκεται ακόμη μπροστά μας.
Η φετινή ετήσια έκθεση του συνεδρίου έχει τίτλο «Υπό Καταστροφή» . Αναφέρει απερίφραστα ότι ο κόσμος πλέον δεν έχει κανόνες που πρέπει να ακολουθούν όλοι.
Σε αυτόν τον κόσμο, δεν υπάρχουν προβλέψιμες συμμαχίες και κάθε κίνηση που κάνουν οι ηγέτες μπορεί να γίνει ένα ιστορικό σημείο καμπής. Ένα tweet μπορεί να προκαλέσει κατάρρευση των χρηματιστηρίων, επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των χωρών και να χάσουν το νόημά τους οι παλιές συμμαχίες.
Πόλεμος, κυρώσεις, οικονομικοί ελιγμοί, τεχνολογικός ανταγωνισμός — όλα είναι αλληλένδετα σε ένα πολύπλοκο παιχνίδι όπου ακόμη και οι μεγάλοι παίκτες δεν ελέγχουν πάντα τις συνέπειες.
Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα καθιστά το Μόναχο 2026 ένα κρίσιμο σημείο: εδώ, μπορεί να αποφασιστεί ποιος θα είναι σε θέση να επιβάλει τη δική του εκδοχή των κανόνων σε έναν κόσμο όπου αυτοί γράφονται αυθόρμητα.
Σε αυτόν τον κόσμο, δεν υπάρχουν προβλέψιμες συμμαχίες και κάθε κίνηση που κάνουν οι ηγέτες μπορεί να γίνει ένα ιστορικό σημείο καμπής. Ένα tweet μπορεί να προκαλέσει κατάρρευση των χρηματιστηρίων, επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ των χωρών και να χάσουν το νόημά τους οι παλιές συμμαχίες.
Πόλεμος, κυρώσεις, οικονομικοί ελιγμοί, τεχνολογικός ανταγωνισμός — όλα είναι αλληλένδετα σε ένα πολύπλοκο παιχνίδι όπου ακόμη και οι μεγάλοι παίκτες δεν ελέγχουν πάντα τις συνέπειες.
Αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα καθιστά το Μόναχο 2026 ένα κρίσιμο σημείο: εδώ, μπορεί να αποφασιστεί ποιος θα είναι σε θέση να επιβάλει τη δική του εκδοχή των κανόνων σε έναν κόσμο όπου αυτοί γράφονται αυθόρμητα.
Από το Μονρόε στον Ντόνροε
Στις 5 Ιανουαρίου 2026, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δήλωσε: «Αυτό είναι το ημισφαίριό μας». Η ανακοίνωση ήρθε μετά από μια ειδική επιχείρηση που είχε ως αποτέλεσμα τη μεταφορά του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο στις ΗΠΑ.
Αυτή η κίνηση κατέδειξε μια νέα λογική: Η Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται πλέον στη διπλωματία ή στις κυρώσεις, αλλά ενεργεί άμεσα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ονόμασε την πολιτική του Δόγμα Ντόνροε — ένα λογοπαίγνιο βασισμένο στο όνομά του και σε αυτό του Τζέιμς Μονρόε. Πρόκειται για μια ενημερωμένη έκδοση του παλιού Δόγματος Μονρόε του 1823. Εκείνη την εποχή, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι ολόκληρη η αμερικανική ήπειρος ήταν κλειστή για τους Ευρωπαίους αποικιοκράτες.
Αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ γρήγορα και επιδεικτικά, η Ρωσία προσπαθεί να επιτύχει εδώ και αρκετά χρόνια – μέσω ενός πλήρους πολέμου κατά της Ουκρανίας και συστηματικής πίεσης στην Ευρώπη.
Το Κρεμλίνο προωθεί ανοιχτά τον αναθεωρητισμό της ισχύος: επαναχάραξη συνόρων, πυρηνικό εκβιασμό και επιβολή της λεγόμενης περιορισμένης κυριαρχίας στους γείτονές του.
Η Κίνα ενεργεί διαφορετικά. Το Πεκίνο δεν αλλάζει τα σύνορα με τανκς, αλλά ξαναγράφει ενεργά τους κανόνες πρόσβασης στις αγορές, τις τεχνολογίες και την εφοδιαστική. Η Πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος» έχει γίνει ένα εργαλείο για την οικοδόμηση υποδομών και οικονομικής εξάρτησης στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
Στις 5 Ιανουαρίου 2026, το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ δήλωσε: «Αυτό είναι το ημισφαίριό μας». Η ανακοίνωση ήρθε μετά από μια ειδική επιχείρηση που είχε ως αποτέλεσμα τη μεταφορά του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο στις ΗΠΑ.
Αυτή η κίνηση κατέδειξε μια νέα λογική: Η Ουάσιγκτον δεν περιορίζεται πλέον στη διπλωματία ή στις κυρώσεις, αλλά ενεργεί άμεσα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ονόμασε την πολιτική του Δόγμα Ντόνροε — ένα λογοπαίγνιο βασισμένο στο όνομά του και σε αυτό του Τζέιμς Μονρόε. Πρόκειται για μια ενημερωμένη έκδοση του παλιού Δόγματος Μονρόε του 1823. Εκείνη την εποχή, οι ΗΠΑ δήλωσαν ότι ολόκληρη η αμερικανική ήπειρος ήταν κλειστή για τους Ευρωπαίους αποικιοκράτες.
Αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ γρήγορα και επιδεικτικά, η Ρωσία προσπαθεί να επιτύχει εδώ και αρκετά χρόνια – μέσω ενός πλήρους πολέμου κατά της Ουκρανίας και συστηματικής πίεσης στην Ευρώπη.
Το Κρεμλίνο προωθεί ανοιχτά τον αναθεωρητισμό της ισχύος: επαναχάραξη συνόρων, πυρηνικό εκβιασμό και επιβολή της λεγόμενης περιορισμένης κυριαρχίας στους γείτονές του.
Η Κίνα ενεργεί διαφορετικά. Το Πεκίνο δεν αλλάζει τα σύνορα με τανκς, αλλά ξαναγράφει ενεργά τους κανόνες πρόσβασης στις αγορές, τις τεχνολογίες και την εφοδιαστική. Η Πρωτοβουλία «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος» έχει γίνει ένα εργαλείο για την οικοδόμηση υποδομών και οικονομικής εξάρτησης στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική.
Η Κίνα αποφεύγει ως επί το πλείστον τις άμεσες συγκρούσεις, αλλά συστηματικά επεκτείνει την επιρροή της μέσω υποδομών, εμπορίου και τεχνολογίας . Τα λιμάνια, οι σιδηρόδρομοι, τα δίκτυα επικοινωνιών και ο έλεγχος των αλυσίδων εφοδιασμού για κρίσιμα υλικά αποτελούν εργαλεία μακροπρόθεσμης επιρροής.
Το Πεκίνο δεν καταφεύγει συχνά σε σκληρές μεθόδους, αλλά χτίζει εξαρτήσεις.
Και αυτο το ζησαμε με τον κορονοιο, η Ευρωπη δεν ειχε ουτε γαζες πληρως εξαρτημενη απο τα εργοστασια της Ασιας.
Ο κόσμος μοιάζει ολοένα και περισσότερο όχι με ένα σύστημα άκαμπτων μπλοκ, αλλά με ένα δίκτυο ευέλικτων συνασπισμών . Τα κράτη ελίσσονται μεταξύ κέντρων εξουσίας, μεγιστοποιώντας τα δικά τους οφέλη και ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους. Αυτή η πολυδιάστατη προσέγγιση είναι που καθιστά τη νέα γεωπολιτική λιγότερο προβλέψιμη.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται με έναν νέο τρόπο
Ενώ προωθεί τα αμερικανικά συμφέροντα με σκληρές μεθόδους, ο Τραμπ δεν κουράζεται ποτέ να μιλάει για καλές προθέσεις. Αυτό θυμίζει τη φόρμουλα του Όργουελ ότι ο πόλεμος είναι ειρήνη.
Οι μακροπρόθεσμες συμμαχίες είναι εξαιρετικά δύσκολο να οικοδομηθούν. Ανά πάσα στιγμή, ο Τραμπ - ή οποιοσδήποτε άλλος παγκόσμιος ηγέτης - μπορεί να χτυπήσει τους χθεσινούς φίλους με δασμούς, κυρώσεις ή άλλα μέσα.
Όλες οι μέθοδοι σε δράση
Οι ενέργειες του Ντόναλντ Τραμπ έχουν στρέψει τον κόσμο προς την ανεκτικότητα. Έτσι, όλες οι πιθανές μέθοδοι χρησιμοποιούνται ήδη. Η άμεση ένοπλη επιθετικότητα της Ρωσίας ή η απαγωγή του Προέδρου μιας άλλης χώρας από τους Αμερικανούς είναι μόνο οι πιο πρωτόγονες από αυτές.
Ο σύγχρονος αγώνας για επιρροή δεν περιορίζεται σε βίαιες ενέργειες. Διεξάγεται σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα — και συχνά χωρίς κήρυξη πολέμου.
Η Ρωσία ποντάρει στην ωμή βία και τον εκφοβισμό . Ο πόλεμος κατά της Ουκρανίας, η πυρηνική ρητορική, το σαμποτάζ και οι κυβερνοεπιθέσεις είναι προσπάθειες να αναγκάσει τους γείτονές της να αναγνωρίσουν το δικαίωμά της στη δική της σφαίρα επιρροής. Το Κρεμλίνο αποδεικνύει ότι αν οι κανόνες μπουν εμπόδιο, μπορούν απλώς να παραβιαστούν.
Οι ΗΠΑ ενεργούν διαφορετικά. Εκτός από τα στρατιωτικά μέσα, η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί ενεργά την οικονομία . Κυρώσεις, δασμοί, περιορισμοί στην πρόσβαση στην τεχνολογία, έλεγχος των χρηματοοικονομικών ροών - όλα αυτά έχουν γίνει μέρος του μεγάλου τους παιχνιδιού. Η αλληλεξάρτηση, η οποία μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εγγύηση ειρήνης, μετατρέπεται σε μοχλό πίεσης.
Εργο τέχνης που απεικονίζει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν σε έκθεση με τίτλο Yalta 2.0, σε γκαλερί στη Γιάλτα (Κριμαία,
Ο κόσμος μοιάζει ολοένα και περισσότερο όχι με ένα σύστημα άκαμπτων μπλοκ, αλλά με ένα δίκτυο ευέλικτων συνασπισμών . Τα κράτη ελίσσονται μεταξύ κέντρων εξουσίας, μεγιστοποιώντας τα δικά τους οφέλη και ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους. Αυτή η πολυδιάστατη προσέγγιση είναι που καθιστά τη νέα γεωπολιτική λιγότερο προβλέψιμη.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται με έναν νέο τρόπο
Ενώ προωθεί τα αμερικανικά συμφέροντα με σκληρές μεθόδους, ο Τραμπ δεν κουράζεται ποτέ να μιλάει για καλές προθέσεις. Αυτό θυμίζει τη φόρμουλα του Όργουελ ότι ο πόλεμος είναι ειρήνη.
Οι μακροπρόθεσμες συμμαχίες είναι εξαιρετικά δύσκολο να οικοδομηθούν. Ανά πάσα στιγμή, ο Τραμπ - ή οποιοσδήποτε άλλος παγκόσμιος ηγέτης - μπορεί να χτυπήσει τους χθεσινούς φίλους με δασμούς, κυρώσεις ή άλλα μέσα.
Όλες οι μέθοδοι σε δράση
Οι ενέργειες του Ντόναλντ Τραμπ έχουν στρέψει τον κόσμο προς την ανεκτικότητα. Έτσι, όλες οι πιθανές μέθοδοι χρησιμοποιούνται ήδη. Η άμεση ένοπλη επιθετικότητα της Ρωσίας ή η απαγωγή του Προέδρου μιας άλλης χώρας από τους Αμερικανούς είναι μόνο οι πιο πρωτόγονες από αυτές.
Ο σύγχρονος αγώνας για επιρροή δεν περιορίζεται σε βίαιες ενέργειες. Διεξάγεται σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα — και συχνά χωρίς κήρυξη πολέμου.
Η Ρωσία ποντάρει στην ωμή βία και τον εκφοβισμό . Ο πόλεμος κατά της Ουκρανίας, η πυρηνική ρητορική, το σαμποτάζ και οι κυβερνοεπιθέσεις είναι προσπάθειες να αναγκάσει τους γείτονές της να αναγνωρίσουν το δικαίωμά της στη δική της σφαίρα επιρροής. Το Κρεμλίνο αποδεικνύει ότι αν οι κανόνες μπουν εμπόδιο, μπορούν απλώς να παραβιαστούν.
Οι ΗΠΑ ενεργούν διαφορετικά. Εκτός από τα στρατιωτικά μέσα, η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί ενεργά την οικονομία . Κυρώσεις, δασμοί, περιορισμοί στην πρόσβαση στην τεχνολογία, έλεγχος των χρηματοοικονομικών ροών - όλα αυτά έχουν γίνει μέρος του μεγάλου τους παιχνιδιού. Η αλληλεξάρτηση, η οποία μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εγγύηση ειρήνης, μετατρέπεται σε μοχλό πίεσης.
Εργο τέχνης που απεικονίζει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν σε έκθεση με τίτλο Yalta 2.0, σε γκαλερί στη Γιάλτα (Κριμαία,
https://euromil.org/under-destruction-munich-security-conference-2026-three-days-of-reckoning-recalibration-and-open-questions/
